Tijdens je zwangerschap krijg je veel advies over eten, medicijnen en dagelijkse gewoontes. Vraag vóór je iets overneemt om welk product het gaat, om welke hoeveelheid en voor welke fase van de zwangerschap het bedoeld is. Zo kun je ook veelgehoorde uitspraken zorgvuldiger beoordelen.
“Je moet voor twee eten”
Je hoeft je porties niet te verdubbelen. Hoeveel energie je nodig hebt, hangt onder meer af van de fase van je zwangerschap, hoeveel je beweegt en je gezondheid. Wissel af met groente en fruit, volkorenproducten en eiwitbronnen zoals ei, peulvruchten, vlees of geschikte vis. Gepasteuriseerde zuivel of passende ongezoete alternatieven met toegevoegd calcium zijn ook opties.
Bij misselijkheid kun je vaker op de dag een kleine maaltijd proberen. Bespreek gewichtstoename, bloedarmoede of bijzondere voedingsbehoeften met je verloskundige of arts; ga niet op dieet vanwege opmerkingen over de grootte van je buik. Kun je door het overgeven geen eten of drinken binnenhouden, plas je heel weinig of ben je erg slap en duizelig, neem dan zonder uitstel contact op met je zorgverlener.
“Natuurlijke producten zijn altijd veilig”
Kruidenproducten, etherische oliën en supplementen kunnen werkzame stoffen bevatten. De veiligheid hangt af van de samenstelling, hoeveelheid en het gebruik samen met andere medicijnen. Laat vóór gebruik de productnaam, ingrediënten en de hoeveelheid die je wilt nemen aan je arts of apotheker zien. Met een foto van de verpakking voorkom je verwarring tussen producten met een vergelijkbare naam.
Stop niet zelf met voorgeschreven medicijnen en verander de dosering niet zodra je weet dat je zwanger bent. Overleg met de arts die ze heeft voorgeschreven; ook een onbehandelde aandoening kan risico’s geven voor jou en je baby. Zet vitamines, vrij verkrijgbare medicijnen en kruidenproducten op dezelfde lijst.
“Kaas, eieren en vis mag je helemaal niet eten”
Bij deze producten zijn de soort, bereiding en bewaring belangrijk:
- Zuivel: Gepasteuriseerde melk en yoghurt kun je gebruiken als ze goed zijn bewaard. De Britse NHS adviseert om zachte schimmelkazen zoals brie en camembert en zachte blauwaderkazen door en door stomend heet te verhitten, ook als ze gepasteuriseerd zijn. Verhit ook zachte kaas van rauwe melk goed; op het etiket kan “au lait cru” staan. Drink geen rauwe melk. Controleer in Nederland de precieze kaassoort en bereiding in ZwangerHap.
- Eieren: Maak ze zo klaar dat zowel het eiwit als de dooier helemaal gestold is. Uitzonderingen die in sommige landen gelden voor rauwe of zachtgekookte eieren met een bepaald keurmerk gelden niet automatisch voor de eieren die jij hebt.
- Vis: Zalm is een vissoort met minder kwik; eet hem goed verhit. Vermijd soorten met veel kwik, zoals haai, zwaardvis en marlijn. Verhitten verlaagt het kwikgehalte van de vis niet. Eet geen rauwe vis; verhit koudgerookte vis eerst goed. Controleer de soort en de hoeveelheid per week aan de hand van het advies in het land waar je woont. In Nederland adviseert het Voedingscentrum vanwege verontreinigende stoffen uit voorzorg ook onder meer tonijn, makreel en sardines te vermijden tijdens de zwangerschap; controleer de precieze soort en bereiding in ZwangerHap.
Was groente en fruit en gebruik een aparte snijplank voor rauw vlees en rauwe vis. Volg de bewaarinstructies voor gekoelde producten en houd je aan de uiterste consumptiedatum. Drink geen alcohol. Neem in totaal niet meer dan 200 mg cafeïne per dag; houd een lagere grens aan als je zorgverlener die heeft geadviseerd. Tel naast koffie ook thee, cola, energiedrankjes en chocolade mee. De grootte van je kop en de zetmethode kunnen de hoeveelheid cafeïne veranderen.
“De vorm van je buik vertelt het geslacht van je baby”
De vorm van je buik, trek in bepaald eten of de ernst van je misselijkheid voorspellen het geslacht van je baby niet betrouwbaar. Pas je voeding of zorg niet aan op basis van die vermoedens. Je hoeft niet alles te eten waar je trek in hebt. Heb je de neiging om aarde, klei, wasmiddel of andere dingen te eten die geen voedsel zijn, neem ze dan niet en vertel het aan je arts.
“Alle klachten horen bij de zwangerschap en gaan vanzelf over”
Wacht niet met hulp zoeken bij nieuwe, ernstige of verontrustende klachten.
Zoek direct medische hulp bij moeite met ademhalen, pijn op de borst, ernstige hoofdpijn die niet weggaat, veranderingen in het zien, ernstige buikpijn of pijnlijke zwelling van één been. Bel spoedhulp bij hevig bloedverlies, flauwvallen of ernstige benauwdheid.
Neem bij vaginaal bloedverlies of mogelijk vruchtwaterverlies meteen contact op met je verloskundige of de afdeling die je zwangerschap begeleidt. Beweegt je baby minder dan normaal, voel je geen beweging meer of verandert het vertrouwde bewegingspatroon, wacht dan niet tot de volgende dag; bel je verloskundige of verlosafdeling. Kun je je zorgteam niet bereiken, neem dan contact op met een spoeddienst.
Drie vragen voor je afspraak
- Waar komt dit advies vandaan en op welk onderzoek of welke medische richtlijn is het gebaseerd?
- Passen dit product, deze hoeveelheid en deze manier van gebruiken bij mijn zwangerschap?
- Bij welke klachten moet ik meteen bellen en waar kan ik buiten kantooruren terecht?
Neem je vragen en een lijst van de producten die je gebruikt mee naar de afspraak. Vertel bij een nieuwe klacht wanneer die begon, hoe lang die duurt en wat de invloed op je dagelijks leven is. Wacht bij urgente klachten niet tot je geplande afspraak.
Bronnen
- NHS: Gezond eten tijdens de zwangerschap
- NHS: Voedselveiligheid tijdens de zwangerschap
- NHS: Medicijnen tijdens de zwangerschap
- Tommy’s: Veelgehoorde zwangerschapsmythes
- CDC: Urgente waarschuwingssignalen
- NHS: De bewegingen van je baby
- NHS: Misselijkheid en overgeven tijdens de zwangerschap
- FDA: Vissoorten, kwik en verhitten
- Voedingscentrum: Wat kun je eten als je zwanger bent?
- Voedingscentrum: Gezond eten tijdens je zwangerschap
- Voedingscentrum: Vis tijdens de zwangerschap